Aksaray Camcılar Mescidi
Aksaray Camcılar Mescidi
Aksaray Camcılar Mescidi
Aksaray Camcılar Mescidi
Aksaray Camcılar Mescidi
Aksaray Camcılar Mescidi
Aksaray Camcılar Mescidi

Aksaray Camcılar Mescidi

Camcılar mescidi (Gureba Hüseyin Ağa mescidi).Gurebe Hüseyin Ağa mahallesinde Aksaray Yeraltı Çarşısı'nın hemen yanında ki tramvay yolu üzerinde park olarak kullanılan içersinde mahalle muhtarlığının bulunduğu alan mescit alanıdır.Mescit 1894 depreminde yıkılmıştır.Sultan II.Abdülhamid devrinde dönemin uslubuyla fevkani olarak,yüksek pencerelerle tekrar yapılmıştır.

Minarenin köşesinde 1740 tarihli bir çeşmesi mevcuttu.Camii ve çeşmeler 1956-1957 yıllarında yol yapım çalışiması denilerek 54 camiyle birlikte ortadan kaldırılmıştır. Fotoğrafların birinde caminin üstünde yıkım yapan işçiler görülmektedir.


Aksaray’da tramvay yolu üzerinde, Bugün ortadan kalkmış ve parka ilhak edilmiş olan Camcılar Sokak ile halen aynı isimle mevcut Şekerci Sokak arasında yer almaktaydı(Bak: Plan ve Haritalar). Hadikat’ul Cevami ‘de, “banisi Dört Bölük ağalarından Gureba-i Yemin Ağası Hüseyin Ağa’dır. Kabri bilinmemektedir.Minberini Osman Efendi koydurmuştur. Aksaray’da olup mahallesi bulunmaktadır” diye kaydedilmektedir.

E.H. Ayverdi ,vakıf defterinden, baninin Garip Yiğitler Ağası Şeyh Hüseyin Bin Hasan olduğunu tespitle 900 senesi (M.1494) tarihli vakfiyesine dikkat çekmektedir.Ayverdi’ye göre vakfiye Fatih’ten sonra tanzim edilmiş olmasına rağmen baniye bir köy verilmiş olması Hüseyin Ağa’nın fetihte yararlılık gösteren birisi olduğunu teyit etmektedir.Camii 1894 depreminde yıkıldığından devrin mimari anlayışına uygun olarak yeniden inşaa ettirilmiştir.

Behçet Ünsal’ın tespitine göre de camii Fatih devrinde inşaa ettirilmiş, ancak son şeklini 19 yy sonunda almıştır.Caminin tramvay yolu cephesinde bir çeşme,yine sokak içindeki kapısı yanında da Hacı Ahmet Paşa adlı diğer bir çeşme bulunmaktadır.Her iki çeşmenin kitabesinde de esas 1740(H.1153) vetamir 1897 (H:1315) tarihleri okunmaktadır.Zamanla harabe haline gelen cami,  1893(H.1310)’de Hacı Mustafa Ağa tarafından kagir, fevkani ve çatılı olarak yeniden yaptırılmıştır. Elimizdeki tüm belge ve fotoğraflar bu yapıya ait olduğundan restitüsyon ve restorasyon 19.yy ‘a göre hazırlanmıştır.Cami, 1957 yılında yol genişletme çalışmaları sebebiyle ortadan kaldırılmıştır.

YAPININ MİMARİ HUSUSİYETLERİ VE RESTİTÜSYONU

İlk inşaası fetih yılları veya hemen akabine isabet eden camiinin bu devre ait mimarisi hakkında bir bilgi bulunanamıştır.Elimizdeki bütün bilgiler ,1894 depreminden sonra yeniden inşaa edilen yapıyla alakalıdır. Bu bakımdan caminin restitüsyonu ve dolayısıyla rekonstrüksiyonu 19. yy verileri esas alınarak teşkil edilmiştir. Özellikle İ.Hakkı Konyalı arşivinde yeralan ve 20 yy ortalarına ait olduğu anlaşılan fotoğraflarla(Bak:Fotoğraf Albümü) yapının dış mimari özellikleri kesinleştirilebilmekte, bunun yanında plan ölçüleri ile ilgili veriler de Pervititch ve Alman Mavilerinden kesin olarak tespit edilebilmektedir(Bak:Plan ve Haritalar).

Bu bilgiler ışığında cami, 992 x 1328 cm’lik dikdörtgen bir plan şeması üzerinde geliştirilmiş, tüm mimari elemanlar,pencere ve kapılar,minare ,yapının gabarisi v.b. özellikleri fotoğraflardan yaralanılarak restitüe edilebilmiştir.Bir bodrum kat ve bunun üzerinde ana sahn ve üst mahfelden oluşturulan plan şemasında iç mekanla ilgili olan hususlarda ise devrin genel özellikleri dikkate alınmıştır.


Kagir , tuğla hatıllı ve moloz taş duvarlı taşıyıcı beden duvarları içte ve dışta sıvalıdır.Yalnızca pencere ve kapı söveleri ile yapı köşelerinde kesmetaş kullanılmıştır.

Ahşap taşıyıcılı çatının  üzerinde kiremit örtü kaplama öngörülmüştür.

Pencereler; fevkani olup taş söveli ve basık kemerlidir.Demir parmaklıklar ardında ahşap doğramalar muhafaza edilmiştir.

Kapılar; devrine uygun olarak çift kanatlı,ahşap sade tablalı olarak restitüe edilmiştir.Kesmetaş söveli ve basık kemerli cümle kapısına çift yönde teşkil edilmiş mermer basamaklarla ulaşılmaktadır.

Döşeme; ana mekanda ve üst mahfelde ,ahşap kiriş üzeri ahşap kaplama,bodrum katta karo mozaik  kaplama olarak restitüe edilmiştir.

Tavan; yine ahşap kaplamalı çıtalı ve pervazlı olduğu düşünülerek rekonstrüksiyonda bu şekilde önerilmişltir.

Duvarlar; içte ve dışta sıvalı ve boyalıdır.

Minare; mevcut fotoğraflar doğrultusunda tuğla üzeri sıvalı, kesmetaş şerefeli ve demir korkuluklu olarak restitüe edilmiştir.

REKONSTRÜKSİYON PROJESİ
Restitüsyondaki  mimari ve inşai hususiyetler aynen korunarak hazırlanan Rekonstrüksiyon projesinde yapının vaziyet planı oluşturulurken ,onaylı 1/1000 Koruma Amaçlı İmar Planında ihyası öngörülen mevkide özgün yerinde parkla bütünleştirilmesi düşünülmüştür. (Bak: Fotoğraf  Albümü ve Rekonstrüksiyon Projesi).